Eerste keer uitspraak over billijke vergoeding voor auteurs

In 2015 werd hoofdstuk IA aan de Auteurswet toegevoegd. Het nieuwe auteurscontractenrecht had tot doel om de contractuele positie van auteurs of kunstenaars te versterken in hun verhouding ten opzichte van machtige exploitanten. Vaak zijn auteurs immers volledig afhankelijk van de ingewikkelde afspraken die hen door mediabedrijven of uitgevers worden opgedrongen en die uiteraard zelden in het voordeel van de auteur of kunstenaar zijn.

Het nieuwe auteurscontractenrecht geeft onder andere aan dat de auteur recht heeft op een billijke en aanvullende vergoeding. Daarnaast zijn er extra ontbindingsgronden aan de auteurswet toegevoegd en zijn onredelijke bedingen verboden. Recent werd het auteurscontractenrecht voor het eerst door een rechter getoetst.

Recht op een billijke vergoeding

In artikel 25c van de Auteurswet staat geschreven dat de auteur of kunstenaar recht heeft op een “billijke vergoeding”. De auteur heeft zowel bij het toekennen van een licentie als bij het overdragen van het auteursrecht recht op zo’n billijke vergoeding. Wat daaronder precies moet worden verstaan, is niet duidelijk. De rechter moet daarvoor rekening houden met wat gewoon is in de sector, maar moet ook rekening houden met de omvang van de exploitatiebevoegdheid en de kenmerken van het werk.

Indien de exploitatie van het werk echter niet meer in verhouding staat met de oorspronkelijke billijke vergoeding, behoudt de auteur ook het recht op een aanvullende vergoeding. Wie een licentie toekent voor een boek dat vervolgens een wereldwijde hit wordt, blijft dus niet langer met de beperkte vergoeding uit de oorspronkelijke licentieovereenkomst achter.

Ruud Roogier en Britt van Uem tegen DPG Media

In een recente zaak hadden Ruud Roogier en Britt van Uem een zaak aangespannen tegen de Belgische mediaonderneming DPG Media (voorheen: de Persgroep). Dit omdat ze “met hun lage tarieven het vak naar de gallemiezen maken”. Eerder had Ruud Roogier via de Geschillencommissie Auteurscontractenrecht getracht tot een overeenkomst te komen, maar DPG Media wees dat af. Volgens DPG Media moest Ruud Rogier “maar naar de rechter stappen”. Andermaal een voorbeeld van de David-tegen-Goliathhouding die de sector zo typeert.

Voor de rechter hekelde Ruud Roogier het tarief van 42 euro per foto. Daarvoor moet hij per slot van rekening een contract opstellen met de redactie, ter plaatse gaan, fotograferen, de foto nabewerken, de foto archiveren en dat alles vervolgens factureren. Het is niet ongewoon dat er aan een foto zo’n drie uur werk voorafgaat. Dat is een bruto uurloon van zo’n 15 tot 18 euro. En daarvan moet hij vervolgens verzekeringen en alle andere kosten zelf betalen, waardoor er netto zo’n 7,5 tot 9 euro overblijft. “Te weinig om van te leven”, zegt hij. Hij eist voor de rechter een vergoeding van 150 euro per opdracht. Ook journaliste Britt van Uem, die van DPG Media een woordtarief van 13 cent krijgt, ondernam actie. Zij eist een billijke vergoeding van 49 cent per woord.

Uitspraak in functie van gebruikelijke tarieven

Voor deze zaak liet de rechter een overzicht opstellen van wat de gebruikelijke markttarieven zijn. Op basis hiervan bleek wel degelijk dat het Belgische DPG Media maar al te graag een oortje in vieren zou bijten. Mediahuis kent bijvoorbeeld 75 euro toe per foto en NRC Media heeft een minimumtarief van 150 euro. Ook het woordtarief ligt elders veel hoger. NRC Media hanteert een woordtarief van 0,37 euro en bij De Volkskrant is 0,48 euro dan weer heel gewoon. Hiernaast hield de rechter mede rekening met het minimumtarief voor zzp’ers (16 euro per uur). De rechter oordeelde daarop dat een woordtarief van 0,21 euro (+ 61%) en een tarief van 65 euro per foto (+55%) billijk is. DPG Media moest hen het verschil betalen.

Billijke vergoeding opnemen in freelancecontract

Werk je samen met auteurs of kunstenaars? Dan moet je een billijke vergoeding overeenkomen. Zo’n billijke vergoeding is afhankelijk van diverse factoren. Wat in de sector gebruikelijk is, het niveau van de kunstenaar of de schrijver en het werk dat eraan voorafgaat, zullen mede bepalen wat onder een billijke vergoeding moet worden verstaan. Doe het beter meteen juist, want als de auteur naar de rechter stapt kan je nog steeds tegen een gepeperde rekening en onvoorziene kosten aanlopen.

MKBjuristen.nl informeert jou graag en zorgt ervoor dat je auteurscontracten voldoen aan de regels van het nieuwe auteurscontractenrecht. Neem contact met ons op voor meer informatie.