Verschillende soorten aanneemsommen

Bij het aangaan van een aannemingsovereenkomst is het maken van duidelijke prijsafspraken cruciaal om misverstanden en conflicten tijdens of na de uitvoering van het werk te voorkomen. Er bestaan verschillende manieren om de prijs van een aannemingsopdracht te bepalen, elk met hun eigen implicaties. Het is vooral belangrijk om duidelijk te zijn over het type aanneemsom dat wordt afgesproken. We bespreken de vier meest voorkomende prijsafspraken bij aanneming van werk: de vaste prijs, de richtprijs, de regiebasis en de redelijke prijs.

Vaste aanneemsom: zekerheid vooraf

De vaste aanneemsom is een afgesproken totaalbedrag waarvoor het werk moet worden uitgevoerd. Dit type aanneemsom biedt de meeste zekerheid voor de opdrachtgever, want vooraf is duidelijk wat de totale kosten zullen zijn. Tegelijkertijd ligt het financiële risico bij de aannemer, die goed moet inschatten hoeveel arbeid, materiaal en tijd nodig zijn om het werk uit te voeren. Toch betekent een vaste prijs niet dat er nooit discussie kan ontstaan. Zo is het bijvoorbeeld maar de vraag wat al dan niet in de vaste aanneemsom begrepen zit. Deze discussie doet zich voor bij een meerwerk dat tijdens de uitvoering wordt opgedragen. In dat geval heeft de aannemer een waarschuwingsplicht: hij moet tijdig aangeven dat deze extra werkzaamheden leiden tot een hogere prijs. Verzuimt hij dit, dan kan hij het meerwerk mogelijk niet in rekening brengen, tenzij de opdrachtgever had moeten begrijpen dat het extra werk ook extra kosten met zich meebrengt.

Richtprijs: een inschatting met marges

Bij een richtprijs spreken de partijen geen exact bedrag af, maar maken ze een schatting van de te verwachten kosten. Dit komt vaak voor wanneer de precieze omvang van het werk lastig in te schatten is. Een richtprijs biedt iets meer flexibiliteit dan een vaste prijs, maar ook meer onzekerheid voor de opdrachtgever. Wettelijk is bepaald dat de aannemer de richtprijs met maximaal tien procent mag overschrijden (artikel 7:752 Burgerlijk Wetboek), tenzij hij de opdrachtgever tijdig waarschuwt voor een grotere kostenoverschrijding en de opdrachtgever er vervolgens mee instemt dat het werk wordt voortgezet. De aannemer moet dan wel aantonen dat hij die waarschuwing heeft gegeven en dat de overschrijding gerechtvaardigd is.

Regiebasis: betalen voor werkelijke kosten

Werkzaamheden kunnen ook worden uitgevoerd op regiebasis. In dat geval betaalt de opdrachtgever voor de daadwerkelijk bestede uren en gebruikte materialen, in principe ook met een winstopslag. Deze methode wordt vaak gekozen wanneer het werk moeilijk van tevoren te specificeren is, bijvoorbeeld bij renovaties of onvoorziene herstelwerkzaamheden. Bij regieafspraken ligt het risico bij de opdrachtgever: als het werk meer tijd of materiaal vergt dan voorzien, lopen de kosten op. Daarom is het van belang dat de aannemer zijn werkzaamheden goed documenteert, bijvoorbeeld door urenregistraties en materiaallijsten bij de facturen te voegen. Zo wordt achteraf inzichtelijk gemaakt waar de kosten vandaan komen.

Geen prijsafspraak? Dan geldt de redelijke prijs

In sommige gevallen wordt vooraf geen concrete prijsafspraak gemaakt, iets wat zeker niet aan te raden is. Dit is bijvoorbeeld het geval als de partijen mondeling iets zijn overeengekomen of als de overeenkomst onduidelijk is over de vergoeding. In dat geval geldt op grond van het Burgerlijk Wetboek dat de opdrachtgever een redelijke prijs verschuldigd is. Die redelijkheid wordt bepaald op basis van wat de aannemer gebruikelijk rekent en welke verwachtingen zijn gewekt bij het sluiten van de overeenkomst. De aannemer moet dan aantonen dat zijn declaratie in overeenstemming is met de geleverde prestaties en de normale tarieven binnen de branche. Dit vereist een gedetailleerd overzicht van gewerkte uren, gebruikte materialen en eventuele bijzondere omstandigheden die invloed hebben gehad op de prijs.

Praktisch advies: leg prijsafspraken goed vast

De keuze voor een bepaalde prijsvorm is afhankelijk van het soort werk, de mate van voorspelbaarheid en de bereidheid van partijen om al dan niet bepaalde risico’s te dragen. Wat alle vormen in ieder geval met elkaar gemeen hebben, is dat heldere afspraken cruciaal zijn. Onduidelijkheid leidt in de praktijk regelmatig tot geschillen die met een goed geformuleerde overeenkomst eenvoudig voorkomen hadden kunnen worden. Laat een aanneemovereenkomst daarom altijd zorgvuldig opstellen of controleren, bij voorkeur door een jurist met ervaring in bouwrecht.